Cyprus công bố lộ trình đầy tham vọng về trí tuệ nhân tạo. Cyprus gần đây đã công bố Chiến lược AI Quốc gia 2032, đưa ra một lộ trình dài hạn đầy tham vọng nhằm chuyển đổi nền hành chính công, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và đưa quốc gia này trở thành một trung tâm trí tuệ nhân tạo đáng tin cậy trong khu vực.

Thay vì xem trí tuệ nhân tạo đơn thuần là một công nghệ số mới, chiến lược coi AI là một năng lực quốc gia, ngày càng đóng vai trò nền tảng cho tăng trưởng kinh tế, dịch vụ công và khả năng ứng phó lâu dài trước các biến động.

Theo chiến lược, vấn đề không còn nằm ở việc các quốc gia có ứng dụng AI hay không, mà là họ sẽ chủ động ứng dụng công nghệ này trong khuôn khổ quản lý của chính mình, hay trở nên phụ thuộc vào những công nghệ được phát triển ở nơi khác.

Tài liệu đặt tham vọng của Cyprus trong bối cảnh thị trường AI toàn cầu đang mở rộng nhanh chóng. Theo các dự báo quốc tế được trích dẫn, quy mô thị trường AI có thể tăng từ 189 tỷ USD năm 2023 lên 4.800 tỷ USD vào năm 2033.

AI và tự động hóa cũng được dự báo sẽ làm thay đổi hoạt động của doanh nghiệp trong hầu hết các ngành kinh tế trong thập kỷ tới.

Đối với Cyprus, một nền kinh tế chủ yếu dựa vào dịch vụ, sự chuyển đổi này vừa mang lại cơ hội, vừa tạo ra những rủi ro nhất định. Các ngành như tài chính, du lịch, pháp lý, hàng hải và dịch vụ chuyên môn đều phụ thuộc nhiều vào dữ liệu, tương tác kỹ thuật số và công việc đòi hỏi hàm lượng tri thức cao.

Tầm nhìn của chính phủ là đến năm 2032, Cyprus sẽ trở thành trung tâm AI đáng tin cậy hàng đầu ở khu vực Đông Địa Trung Hải.

Cyprus đặt mục tiêu trở thành một khu vực pháp lý đáng tin cậy của châu Âu đối với các dịch vụ ứng dụng AI, đồng thời đóng vai trò cầu nối giữa Liên minh châu Âu và các khu vực lân cận.

Một yếu tố trung tâm trong tham vọng này là khái niệm “chủ quyền AI”.

Điều này không có nghĩa là Cyprus sẽ tự cô lập về công nghệ, mà là quốc gia này cần duy trì quyền kiểm soát đối với cơ sở hạ tầng trọng yếu, các bộ dữ liệu có giá trị, hệ thống quản trị và nguồn nhân lực, đồng thời vẫn hợp tác với các đối tác quốc tế trong những lĩnh vực cần quy mô lớn hơn.

Chiến lược nhiều lần nhấn mạnh rằng AI cần hỗ trợ con người thay vì thay thế con người.

Các hệ thống có tác động lớn sẽ tiếp tục chịu sự giám sát của con người, đồng thời phải bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và các biện pháp bảo vệ phù hợp với luật pháp châu Âu, đặc biệt là Đạo luật AI của EU và Quy định chung về bảo vệ dữ liệu, hay GDPR.

Phần lớn nội dung của chiến lược tập trung vào chính phủ.

Mục tiêu là đưa Cyprus vượt ra khỏi mô hình dịch vụ công trực tuyến hiện nay để hướng tới “quản trị thông minh”, trong đó AI đáng tin cậy được sử dụng để cung cấp dịch vụ nhanh hơn, cá nhân hóa hơn và chủ động hơn, nhưng vẫn bảo vệ quyền riêng tư, an ninh và quyền lựa chọn của người dân.

Một số mục tiêu nổi bật gồm:

• Đạt tỷ lệ ứng dụng AI 75% vào năm 2032.
• Giảm 40% thời gian chờ của người dân.
• Tạo ra trải nghiệm dịch vụ thống nhất hơn giữa các cơ quan nhà nước.
• Đưa Cyprus vào nhóm 10 quốc gia hàng đầu châu Âu về kỹ năng số và AI.

Trong tương lai, người dân có thể tương tác với các trợ lý AI đa ngôn ngữ tiên tiến.

Những trợ lý này có thể học hỏi từ các tương tác đã được cho phép, dự đoán nhu cầu và hỗ trợ người dân 24 giờ mỗi ngày thông qua kênh liên lạc mà họ lựa chọn.

Các doanh nghiệp cũng sẽ có thể xử lý thủ tục với chính phủ thuận tiện hơn thông qua sáng kiến được đề xuất mang tên Digital Company 2.0.

Đằng sau những mục tiêu hướng đến người dùng là sự chú trọng mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng.

Chiến lược cho rằng dữ liệu là nền tảng của AI hiệu quả. Tuy nhiên, thông tin do các cơ quan công quyền nắm giữ hiện vẫn còn phân tán, được quản lý theo những tiêu chuẩn không đồng nhất và thường chỉ được thu thập để phục vụ hoạt động hằng ngày thay vì phân tích trên quy mô rộng hơn.

Vì vậy, việc xây dựng Chính sách Dữ liệu Quốc gia và Khung Quản trị Dữ liệu Quốc gia được xem là điều kiện tiên quyết để ứng dụng AI thành công, chứ không chỉ là những sáng kiến triển khai song song.

Tài liệu cũng đề xuất đầu tư đáng kể vào năng lực điện toán.

Mặc dù Cyprus đã đạt độ phủ cáp quang 95,5%, có mạng 5G trên toàn quốc và các dịch vụ công trực tuyến ngày càng phát triển, nước này vẫn chưa có đủ trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng điện toán sẵn sàng cho AI.

Nền tảng đám mây kết hợp của chính phủ cũng vẫn đang trong quá trình đấu thầu.

Việc triển khai cơ sở hạ tầng đám mây của chính phủ dự kiến bắt đầu vào tháng 9/2026. Kiến trúc đám mây đầu tiên sẽ hoàn thành vào tháng 12/2026 và ba ứng dụng của chính phủ dự kiến được chuyển lên hệ thống vào tháng 3/2027.

Đây sẽ là nền tảng để các bộ, ngành sử dụng chung những dịch vụ AI.

Các dịch vụ dùng chung này có thể bao gồm:

• Hệ thống giao tiếp đa ngôn ngữ.
• Xử lý tài liệu.
• Xác minh danh tính.
• AI hội thoại.
• Công cụ tổng hợp kiến thức chính sách.
• Hệ thống hỗ trợ ra quyết định.

Mục tiêu là tránh tình trạng các cơ quan nhà nước phát triển những hệ thống trùng lặp.

Chiến lược cũng đề xuất 16 dự án chuyển đổi trọng điểm, bao gồm:

• Trợ lý kiến thức dùng chung cho toàn chính phủ.
• Hệ thống điều phối y tế thông minh.
• Hoạt động mua sắm công thông minh hơn.
• Phát hiện gian lận.
• Cổng thông tin số dành cho doanh nghiệp.
• Cổng dịch vụ cá nhân hóa cho người dân.
• Dự báo nhu cầu du lịch.
• Phân tích thị trường lao động.
• Hoạt động hàng hải có sự hỗ trợ của AI.

Quản trị là một trụ cột quan trọng khác của kế hoạch.

Một Cơ quan AI Quốc gia được đề xuất thành lập để giám sát việc triển khai và tuân thủ quy định. Trong khi đó, các bộ vẫn chịu trách nhiệm đối với dịch vụ thuộc lĩnh vực của mình.

Hệ thống này sẽ được hỗ trợ bởi một hội đồng liên bộ, các ủy ban chuyên môn, Trung tâm Đổi mới Chính phủ, các Trung tâm AI Xuất sắc và những môi trường thử nghiệm cấp quốc gia.

Ngoài khu vực chính phủ, chiến lược cũng xác định những ngành mà Cyprus cho rằng AI có thể tạo ra tác động kinh tế lớn nhất, gồm:

• Dịch vụ tài chính.
• Y tế.
• Du lịch.
• Dịch vụ pháp lý.
• Giáo dục.
• Hàng hải.
• Khởi nghiệp.
• Hệ sinh thái đổi mới nói chung.

Phát triển kỹ năng được xem là yếu tố quan trọng không kém công nghệ.

Lộ trình đề xuất đưa giáo dục AI vào trường học, tổ chức đào tạo chuyên sâu cho kỹ sư và cán bộ nhà nước, triển khai các chương trình đào tạo lại quy mô lớn cho lực lượng lao động, đồng thời thu hút nhân tài AI quốc tế đến Cyprus.

Tuy nhiên, chiến lược cũng thẳng thắn thừa nhận Cyprus chưa hoàn toàn sẵn sàng.

Mặc dù có hạ tầng kết nối số tốt, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng AI tại Cyprus mới ở mức 9,3%, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 20% của Liên minh châu Âu.

Kỹ năng số cơ bản của người dân cũng thấp hơn mức trung bình của EU.

Tài liệu còn chỉ ra một số hạn chế khác như:

• Thiếu chuyên gia AI.
• Dữ liệu của các cơ quan còn phân tán.
• Năng lực điện toán trong nước còn hạn chế.
• Nguy cơ xuất hiện tình trạng được gọi là “AI hình thức”.

“AI hình thức” là khi nhiều dự án thử nghiệm được triển khai chủ yếu để tạo sự chú ý, nhưng không mang lại kết quả thực tế có thể đo lường.

Thay vì xem những vấn đề này là rào cản, chiến lược coi đây là các lĩnh vực cần có cam kết chính trị lâu dài, cơ chế quản trị đồng bộ và đầu tư bền bỉ.

Điều này đặc biệt quan trọng nếu Cyprus muốn cạnh tranh với các quốc gia như Estonia và Phần Lan, những nước có kinh nghiệm đã được tham khảo khi xây dựng lộ trình.

Cuối cùng, chiến lược đưa ra một tầm nhìn rộng hơn nhiều so với việc chỉ đưa phần mềm AI vào các cơ quan nhà nước.

Mục tiêu là tái định hình cơ sở hạ tầng số, môi trường pháp lý, lực lượng lao động, hệ sinh thái nghiên cứu và hệ thống dịch vụ công của Cyprus trong bảy năm tới.

Đồng thời, quốc gia này muốn cân bằng giữa đổi mới với niềm tin, an ninh và các giá trị châu Âu.

Việc những tham vọng trên có trở thành hiện thực hay không sẽ phụ thuộc ít hơn vào độ chi tiết của bản chiến lược và nhiều hơn vào khả năng triển khai thành công các dự án, cơ quan và chương trình cải cách được đề xuất.

Đây là một nhiệm vụ có tác động rộng lớn, vượt xa những gì có thể trình bày đầy đủ trong một bài viết duy nhất.

(Nguồn: Cyprus Mail)